عمومی سیزده به در

[AVA]

سیزدهم فروردین آخرین روز جشن‌ نوروز در ایران به حساب می‌آید که در دامان طبیعت سپری می‌شود. برخی معتقدند که فلسفه سیزده به در به ایران باستان بر می‌گردد. بر اساس این عقیده، ایرانیان به یاد ۱۲ ماه سال، ۱۲ روز آغاز سال نو را جشن می‌گرفتند و در روز سیزدهم با رفتن به باغ و صحرا، پایان جشن نوروز را اعلام می‌کردند.
محمد علی دادخواه:​

آداب و سنن دیرپای نوروز با فروغ «چهارشنبه سوری» آغاز می‌شود و باشکوه و جلال «سیزده به در» در پهن دشت گسترده بهار نو خاتمه می‌يابد. «سیزده به در» پای نهادن انسان تلاشگر است بر خاک مهربان که دوباره کار، تلاش و ساختن زندگی نو،‌ همراه با سال نو را پی‌ریزی کند. به‌دینان نام سیزدهم هر ماه را تیر، ایزد باران گذاشته‌اند؛ به این دلیل که ایرانیان ایزد باران را در روز ۱۳ نیایش می‌کردند تا باران ببارد. بر همین مبنا، در نخستین روز سیزدهم سال، فرش می‌گسترانند و برای سال تازه، زندگی توام با طراوت و شادابی آرزو می‌کنند.​

بهرام فره‌وشی:​

ایرانیان در روزگاران کهن، پس از برگزاری مراسم نوروزی و دمیدن سبزه و گندم و جو و حبوبات در نخستین روزهای سال و در روزی که متعلق به ستاره باران بود، یعنی در روز سیزدهم فروردین ماه، به دشت و صحرا و کنار چشمه و جویبار می‌رفتند و به هنگام شکست یافتن «اپوشه» دیو خشک‌سالی در نیم‌روز، گوسفند بریان می‌کردند و این نثاری بود برای فرشته باران «تیشتر یاتیر» تا کشته نو دمیده را سیراب کند؛ ازاین‌رو، خوردن غذای روز در دشت و صحرا، نشانه همین فدیه گوسفند بریان است که در اوستا آمده است و افکندن سبزه‌های تازه دمیده نوروزی به آب روان جویبارها، تمثیلی است از دادن فدیه به ایزد آب «آناهیتا» و ایزد باران و جویبارها «تیر» و به این طریق، تخم بارور شده‌ای را که «ناهید» فرشته موکل بر آن بوده است، به خود ناهید باز می‌گردانند و گیاهی را که ایزد تیر پرورانده است، به خود وی باز می‌سپرند تا موجب برکت و باروری و آب‌سالی در سال نو باشد.​

گره زدن سبزه در روز سیزده به در نیز، رسمی از روزگاران کهن است؛ چراکه در آن زمان، آیین‌های مذهبی و جادویی به هم آمیخته بود و مردم گمان می‌کردند که بدین طریق، به تحقق آرزوی خود سرعت می‌بخشند.
باور گره زدن سبزه نیز به عقیده‌ کهن ایرانیان در باب آفرینش است؛ بر این اساس، ایرانیان قدیم معتقد بودند که نخستین زن و مردی که گام بر گیتی گذاشتند از دو بوته قوی ریواس پدید آمدند؛ بوته‌هایی که در کنار یکدیگر روییدند و سپس با پیچیدن ساقه‌ها به یکدیگر پیوند خوردند و انسان به دنیا آمد. ازاین‌رو، گره زدن سبزه در سیزدهم نوروز، نمادی از پیوند زن و مرد دانسته می‌شود و اغلب دختران جوان با آرزوی پیوندی نیک در زندگی، سبزه‌ها را گره می‌زنند.
در نهایت، مرسوم است که در روز سیزده به در، سبزه را به آب می‌اندازند؛ به عبارت دیگر و بر اساس باور کهن ایرانیان، سبزه را به «آناهیتا» ایزدبانوی آب‌ها می‌سپارند تا سرسبزی سال نو را بیشتر کند و طراوت و تازگی را به مردم بازگرداند.​