آموزش بدل در فارسی

[YAS]

بدل چیست ؟​

«بدل» اسم یا گروهی اسمی یا کلمه‌ای است که با مکث پس از هسته گروه اسمی می‌آید و توضیحی به آن اضافه می‌کند و آن را بیشتر معرفی می‌کند. بدل معمولاً اسم، عنوان، شهرت، شغل، و موقعیت اجتماعی یا نام دیگر یا توضیحی برای اسم قبل از خود است. به اسمی که بدل وابسته آن است و برای توضیح آن بیان می‌شود، «مُبْدَلٌ منه» می‌گوییم.
بدل را می‌توان از جمله حذف کرد. این نوع حذف در ساخت جمله مشکلی ایجاد نمی‌کند.

مثلاً در جمله زیر، نجار بدل است:

• دیروز احمد نجار اینجا بود.

همان‌طور که می‌بینیم، در جمله بالا نجار شغل احمد را نشان می‌دهد و برای توضیح بیشتر آمده است. در این جمله احمد نهاد جمله است.

یا در جمله زیر، حامد بدل است:

• فردا نزد دوستم، حامد، می‌روم.

در این جمله، حامد نام دوست است که برای توضیح بیشتر آمده است.

 

[YAS]

گروه بدلی چیست؟​

به جمله‌های زیر دقت کنید:

1. با محمد، همکار خوش‌اخلاق حسین، به مسافرت رفتیم.
2. سعدی، شاعر بزرگ ایران، از سردمداران فرهنگ و ادب فارسی است.

در جمله ۱، محمد متمم فعل است و همکار با واژه‌های «خوش‌اخلاق حسین» آمده است که خود وابسته‌های محمد هستند. در واقع، خوش‌اخلاق صفت است و حسین مضاف‌الیه. «همکار خوش‌اخلاق حسین»، نسبت محمد با حسین را نشان می‌دهد و در واقع یک گروه بدلی است.

در جمله ۲،‌ سعدی نهاد جمله است و «شاعر بزرگ ایران» لقب و مقام او را بیان می‌کند.

چون این بدل‌ها خود با وابسته‌هایی همراه هستند، در واقع یک گروه بدلی را تشکیل می‌دهند.

 

[YAS]

ضمیر و صفت در نقش بدل​

گاهی ضمیر و صفت نیز می‌توانند در نقش بدل ظاهر شوند. برای مثال، دو جمله زیر را در نظر بگیرید:

1. من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود
2. قانون جاذبه را نیوتن، دانشمند مشهور انگلیسی کشف کرد.

در جمله ۱، خود که یک ضمیر است نقش بدل دارد.

در جمله ۲ نیز دانشمند خود یک صفت است و نقش بدلی پیدا کرده است.

تفاوت بدل با صفت و مضاف الیه چیست؟​

تفاوت بدل با صفت در این است که موصوف با کسره همراه صفت می‌آید، اما مبدل منه بدون کسره به بدل اضافه می‌شود. در مثال‌های زیر، در جمله اول صفت داریم و در جمله دوم بدل:

1. دانشجوی کوشا آمد.
2. احمد، دانشجوی کوشای کلاس آمد.

اما برای تفاوت بدل و مضاف‌الیه می‌توان دو مورد را بیان کرد. اول اینکه اصولاً مضاف و مضاف‌الیه دو موجود مستقل هستند، اما بدل و مبدل منه از یک جنس هستند. دوم اینکه بین مضاف و مضاف‌الیه کسره می‌آید، اما برای بدل و مبدل منه چنین چیزی صادق نیست.

1. کیفِ احمد را آوردم.
2. خیام، شاعر بزرگ ایرانی در دوره سلجوقی می‌زیست.

در جمله ۱، کیف با کسره به احمد اضافه شده، اما در جمله ۲، خیام به شاعر اصافه نشده و مقصود از خیام هان شاعر است.