🔍علم و دانش کنجکاوی کردن کودکان بر اساس کاوش‌شان

[Nargess86]

آیا تا به‌حال در مواجهه با سوالات بی‌پایان کودک‌تان درباره جهان اطرافش، احساس سردرگمی کرده‌اید؟ چرا آسمان آبی است؟ چرا برگ‌ها در پاییز می‌ریزند؟ این سوالات، تنها بخش کوچکی از دنیای وسیع کنجکاوی کودکان هستند. حس کنجکاوی در کودکان، نیرویی ذاتی است که آن‌ها را به کشف و یادگیری دنیای اطرافشان سوق می‌دهد. این ویژگی از بدو تولد در کودکان وجود دارد و به تدریج با رشد آن‌ها، ابعاد مختلفی پیدا می‌کند. اما چگونه می‌توان این حس را تقویت کرد و از آن به‌عنوان ابزاری برای رشد شناختی و عاطفی استفاده نمود؟
در این مقاله، به بررسی اهمیت و مزایای کنجکاوی در کودکان، دلایل بروز آن، چگونگی تغییر آن با افزایش سن، و روش‌های تقویت حس کنجکاوی در کودکان خواهیم پرداخت. همچنین، به والدین و مربیان مهدکودک‌ها آموزش خواهیم داد که چگونه می‌توانند با استفاده از دوره‌های آموزشی معتبر، مانند دوره مربیگری مهدکودک آکادمی سلامت، مهارت‌های لازم را برای پرورش کنجکاوی در کودکان کسب کنند.

 

[Nargess86]

حس کنجکاوی در کودکان: نیروی محرکه یادگیری و رشد
حس کنجکاوی، ویژگی‌ای ذاتی و طبیعی در کودکان است که آن‌ها را به کشف و درک دنیای اطرافشان سوق می‌دهد. این ویژگی از بدو تولد در کودکان وجود دارد و به تدریج با رشد آن‌ها، ابعاد مختلفی پیدا می‌کند.
کنجکاوی در روانشناسی به‌عنوان محرک اصلی یادگیری و رشد شناختی و کشف استعداد کودکان عمل می‌کند. این ویژگی به آن‌ها کمک می‌کند تا با پرسشگری و جستجو، اطلاعات جدید کسب کنند و مهارت‌های حل مسئله و تفکر انتقادی را پرورش دهند. علاوه بر این، کنجکاوی می‌تواند به توسعه خلاقیت، اعتماد به نفس و مهارت‌های اجتماعی کودکان منجر شود.

 

[Nargess86]

در حالی که هیچ کس کاملاً کنجکاو نیست، میزان کنجکاوی کودک از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. برخی از کودکان ممکن است زیر ظروف دربسته را نگاه کنند یا برای مشاهده دقیق، هر برگ را ورق بزنند. دیگران ممکن است بسیار کمتر کاوشگر باشند. چه چیزی این تفاوت‌های فردی را توضیح می‌دهد؟

کودکی که از نظر عاطفی ایمن است، کنجکاوتر است. یکی از عواملی که بر تمایل کودک به کاوش تأثیر می‌گذارد، دلبستگی عاطفی او به مراقبانش است. تحقیقات نشان می‌دهد که کودکان وقتی به مراقبان خود دلبستگی خوبی دارند، بیشتر احتمال دارد محیط اطراف خود را کاوش کنند.

 

[Nargess86]

مزایای کنجکاوی برای کودکان
کنجکاوی در کودکان، نه تنها یک ویژگی ذاتی است، بلکه به‌عنوان یک ابزار قدرتمند برای رشد و توسعه آن‌ها عمل می‌کند. این ویژگی، زمینه‌ساز یادگیری فعال، خلاقیت و تعاملات اجتماعی مثبت می‌شود. در ادامه، به بررسی مزایای متعدد کنجکاوی در کودکان می‌پردازیم:

1. افزایش مهارت‌های یادگیری: کنجکاوی باعث می‌شود کودکان به دنبال پاسخ به سوالات خود باشند و این جستجو آن‌ها را به یادگیری بیشتر وادار می‌کند.
2. توسعه خلاقیت: کودکان کنجکاو تمایل دارند با محیط پیرامون خود فعالانه و مبتکرانه درگیر شوند که این فرآیند باعث می‌شود ذهن آن‌ها برای یافتن راه‌حل‌های خلاقانه بازتر شود.

3. تقویت اعتماد به نفس: وقتی کودکان را به پرسیدن سوالات و کاوش در محیط اطرافشان تشویق می‌کنیم، به آن‌ها این پیام را می‌دهیم که ایده‌ها و احساساتشان مهم و ارزشمند است.

4. بهبود مهارت‌های اجتماعی: کودکان کنجکاو طبیعتاً به تعامل با دیگران و کسب اطلاعات بیشتر درباره دنیای اطرافشان تمایل دارند که این تعاملات اجتماعی را تقویت می‌کند.

5. رشد عاطفی: کنجکاوی باعث می‌شود تا کودکان با احساسات مختلفی مواجه شوند که به رشد عاطفی آن‌ها کمک می‌کند. حتی ممکن است این توسعه عاطفی در مورد مهربانی یا حیوانات باشد.

6. توسعه دانش عمومی: کنجکاوی باعث می‌شود که کودکان به دنیای پیرامون خود بیشتر بپردازند و اطلاعات بیشتری را جذب کنند که این به آن‌ها کمک می‌کند تا دانش و آگاهی خود را گسترش دهند. برای مثال کنجکاوی کودکان در مورد اعضای بدن یکی از این موارد است.

7. ارتقای مهارت‌های زبانی: کودکان کنجکاو تمایل بیشتری به پرسیدن سوالات و بیان نظرات خود دارند که این تعاملات زبانی را افزایش می‌دهد و دایره واژگانشان را گسترده‌تر می‌کند.

 

[Nargess86]

دلایل کنجکاوی کودکان: از غریزه تا جستجوی معنا
کنجکاوی در کودکان می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله انگیزه درونی، غریزه ذاتی و تجربیات و شناخت کمتر نسبت به محیط اطراف باشد. نوزادان و کودکان ظرفیت بالایی برای تعجب و شناخت دنیای اطراف دارند که بسیار بیشتر از بزرگسالان است. جهان هستی و پیرامون آن برای نوزادان و خردسالان، جدید و ناشناخته است. آن‌ها هر روز چیزهایی می‌بینند که تا به‌حال آن‌ها را ندیده بودند.

حد و مرز کنجکاوی کودکان: از آزادی تا ایمنی
زمانی که کنجکاوی کودکان به رفتارهای نادرست یا خطرناک منجر می‌شود، لازم است که والدین محدودیت‌های مناسبی را برای متوقف کردن رفتار و جلوگیری از بروز مجدد آن‌ها تعیین کنند. برای مثال، اگر کودک شما دست فرزند نوزاد شما را می‌کشد، می‌توانید کنار او بنشینید و به او بگویید که «می‌دانم می‌خواهی با خواهر یا برادرت بازی کنی؛ اما نباید دست او را بکشی.». در این زمان می‌توانید طبق استانداردهای آموزش تربیت کودک عمل کنید و به کودک خودتان نشان دهید که چگونه به خواهر یا برادر خودش برخورد کند و دست او را نوازش نماید. اگر کنجکاوی کودکان باعث ایجاد مشکل شده است، بهتر است که ابتدا از روش‌های مناسب و بدون تنبیه استفاده کنند. اما در صورتی که از دستورهای شما پیروی نمی‌شود، می‌توانید یک وسیله اسباب بازی مانند گوشی تلفن همراه را از کودک بگیرید و به او بگویید که اجازه بازی کردن با آن را به مدت چند ساعت یا چند دقیقه ندارد. در این صورت به کودک خودتان این موضوع را القا کرده‌اید که از حد و مرز خودش فراتر رفته است.

چگونه با تغییر سن، کنجکاوی کودکان تغییر می‌کند؟
هیچ مدرک تجربی وجود ندارد که نشان دهد حس کنجکاوی در کودکان، با افزایش سن یا تحصیلات محو می‌شود. اما به نظر می‌رسد که این حس در بزرگسالی، خفته است. به همین خاطر است که بسیاری از کتاب‌های انگیزشی، به شما توصیه می‌کنند که کودک درون خود را کشف کنید. چرا که کودک درون در بزرگسالی، می‌تواند باعث برانگیختن حس کنجکاوی شود. به نظر می‌رسد که سطح کنجکاوی کودکان با افزایش سن و میزان یادگیری آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.

منبع: آکادمی سلامت.