سلوکیان

[SABA]

قلمرو سلوکیان از دریای اژه تا افغانستان و پاکستان کنونی امتداد داشت و مجموعه‌ای گوناگونی از فرهنگ‌ها و گروه‌های قومی را شامل می‌شد. سلوکیان، شهرها و سکونتگاه‌های یونانی را در سراسر قلمرو خود ایجاد کردند و مهاجرت از یونان به این شهرها را تشویق می‌کردند. سکونتگاه‌های شهری و روستایی بنا شدند که ساکنان آن یونانی‌ها بودند. به این یونانی‌ها زمین و امتیازات خوبی داده شد و در ازای آن انتظار می‌رفت که به دولت خدمت کنند. این یونانی‌ها با وجود اینکه اقلیت کوچکی از کل جمعیت را تشکیل می‌دادند، ستون فقرات دولت بودند و عمدتاً در ارتش و دولت خدمت می‌کردند. برخلاف مصر بطلمیوسی، یونانیان در امپراتوری سلوکی به ندرت با غیریونانیان ازدواج می‌کردند.

 

[SABA]

مردمان مختلف غیریونانی هنوز تحت تأثیر گسترش تفکر و فرهنگ یونانی بودند، پدیده ای که از آن به عنوان هلنی شدن یاد می‌شود. شهرهای مهم تاریخی، مانند انطاکیه، با نام‌های یونانی ایجاد یا تغییر نام یافتند، و صدها شهر جدید برای مقاصد بازرگانی تأسیس شدند و از همان ابتدا به سبک یونانی ساخته شدند. نخبگان تحصیلکرده محلی که نیاز به همکاری با دولت داشتند، زبان یونانی را آموختند، به زبان یونانی نوشتند، اندیشه‌های فلسفی یونانی را جذب کردند و نام‌های یونانی به خود گرفتند. برخی از این شیوه‌ها سپس به آرامی به طبقات پایین‌تر تبدیل شدند. اندیشه‌های هلنی گسترش تقریباً ۲۵۰ ساله ای را در فرهنگ‌های خاور نزدیک، خاورمیانه و آسیای مرکزی آغاز کردند.

 

[SABA]

ارشک از قبیله اپرنی -یکی از سه قبیلهٔ داهه- بود که گویا پس از زمان اسکندر مقدونی و در پی درگیری‌هایی قبیله‌ای در جنوب روسیه به بخش خاوری دریای مازندران کوچیده بودند. 《ارشک》در (۲۴۷ پ.م.) به پادشاهی رسید و پیروانش پس از او خود را به نام وی اشک خواندند و سال تاجگذاری وی را مبدأ گاهشماری خود گذاردند. نخستین سال‌های فرمانروایی اشکانیان به جنگ و چیرگی بر هیرکانیا گذشت. با مرگ ارشک برادرش《تیرداد》یکم با نام اشک دوم جانشین او شد. او پایتخت اشکانیان را در نزدیک ابیورد کنونی بنیاد نهاد. پس از آن وی با دولت یونانی باختر پیمان اتحاد بست. در (۲۲۸ پ.م.) سلوکوس دوم برای سرکوب اشکانیان لشکرکشید. تیرداد به ناچار تا استپ‌های آپاسکا در آسیای میانه پس‌نشست. در همین زمان انطاکیه دچار شورش شد پس سلوکوس به ناچار اشکانیان را رها کرد و به انطاکیه بازگشت.

 

[SABA]

سلوکیان قلمرو خود را به ۷۲ ساتراپی بخش کردند و بر هر ساتراپی یک ساتراپ گماردند. هر ساتراپی به چند اپارخیا و هر اپارخیا به چند هیپارخیا و هیپارخیا نیز به چند استاتما بخش می‌شد. مرکز هر ساتراپی استراتگ می‌نامیدند و گرداندن امور مالی ساتراپی نیز بر اکوتوم بود.

 

[SABA]

زمین‌های قلمرو سلوکی به دو دستهٔ زمین‌های شاهی و زمین‌های شهری بخش می‌شد. بخشی از زمین‌های شاهی در اختیار کشاورزان بود. اگرچه پادشاه سلوکی به ظاهر بر همه زمین‌های شاهی نظارت داشت، ولی در واقع نظارت و دلبستگی این شاهان متمرکز بر زمین‌های سوریه و میانرودان و شاه‌راه‌های میان پایتخت تا بلخ بود و بر دیگر سرزمین‌ها یا نظارت چندانی نداشتند یا اصلاً نظارتی نداشتند. مالیات زمین به صورت نقدی یا جنس دریافت می‌شد. مالیات‌های دیگری هم به عنوان‌های دیگری ستانده می‌شد؛ برای نمونه یکی هم عوارض ویژهٔ جنگ بود.

 

[SABA]

روی هم رفته سلوکیان شیوهٔ دیوانی هخامنشی را پی‌گرفتند. برپایی ساتراپی‌ها به مانند روزگار هخامنشی بود. خراج را بر همان پایه پیشین می‌گرفتند. سامانه‌های وزنی را تغییر ندادند ولی در کنار آن از شیوه آتِنی هم بهره بردند. چون هخامنشیان راه تساهل دینی را پیش گرفتند.

 

[SABA]

شاهان سلوکی
اسم-لقب-مدت زمان حکومت


سلوکوس یکم/نیکاتور/۳۱۲_۲۸۱
آنتیوخوس یکم/سوتر/۲۸۱–۲۶۱
آنتیوخوس دوم /تئوس/۲۶۱–۲۴۶
سلوکوس دوم /کالینیکوس /۲۴۶–۲۲۵
سلوکوس سوم /سوتر / حدود ۲۲۵_۲۲۳/۲
آنتیوخوس سوم /بزرگ/۲۳۲/۲–۱۸۷
سلوکوس چهارم /فیلوپاتر/۱۸۷–۱۷۵
آنتیوخوس چهارم /اپیفانس/۱۷۵–۱۶۴
آنتیوخوس پنجم /اوپاتور/۱۶۴–۱۶۲
دیمتریوس یکم /سوتر/۱۶۲–۱۵۰
الکساندر یکم /بالاس/۱۵۰–۱۴۵
آنتیوخوس ششم /اپیفانس/۱۴۵–۱۴۲
دیمتریوس دوم /نیکاتور/۱۴۵–۱۳۹
آنتیوخوس هفتم /سیدتس/۱۳۹–۱۲۹
دیمتریوس دوم (پادشاهی دوم)/نیکاتور/۱۲۹–۱۲۵
الکساندر دوم /زابیناس/۱۲۸–۱۲۲
کلئوپاترای یکم (نائب‌السلطنه) /تئا/۱۲۵–۱۲۰
سلوکوس پنجم /فیلومتور/۱۲۵
آنتیوخوس هشتم /گریپوس/۱۲۵–۹۶
آنتیوخوس نهم /کوزیکنوس/۱۱۳–۹۵
سلوکوس ششم /اپیفانس/۹۶–۹۵
دیمتریوس سوم ا/وکائروس/۹۵–۸۸
آنتیوخوس دهم /اوسبس/۹۵–۸۸
آنتیوخوس یازدهم /اپیفانس/۹۵
فیلیپ یکم /اپیفانس/۹۵–۸۳
آنتیوخوس دوازدهم /دیونیسوس/۸۶–۸۵
کلئوپاترای دوم (نائب‌السلطنه)/ سلنه/۸۳–۶۹
سلوکوس هفتم /فیلومتر/۸۳–۵۸
آنتیوخوس سیزدهم /آسیاتیکوس/۶۹–۶۴
فیلیپ دوم سلوکی /فیلورومئوس/۶۶–۶۳

 

[SABA]

سلوکیان؛ وارثان امپراتوری اسکندر در ایران​

سلوکیان دودمانی مقدونی-یونانی بودند که پس از مرگ اسکندر مقدونی در سال ۳۲۳ پیش از میلاد، بخش بزرگی از سرزمین‌های او را به دست آوردند. این حکومت توسط سلوکوس یکم نیکاتور پایه‌گذاری شد و نزدیک به ۲۵۰ سال بر بخش‌های وسیعی از خاورمیانه، از جمله ایران، فرمان راند.

 

[SABA]

پیدایش حکومت سلوکی​

پس از مرگ ناگهانی اسکندر، او جانشین مشخصی نداشت. فرماندهانش که به «دیادوخوی» (جانشینان) معروف بودند، برای تصاحب امپراتوری وارد جنگ شدند.

در نهایت سلوکوس توانست سرزمین‌های شرقی، از جمله ایران، بین‌النهرین، سوریه و بخش‌هایی از آسیای مرکزی را در اختیار بگیرد و امپراتوری سلوکی را تشکیل دهد.

 

[SABA]

قلمرو سلوکیان​

در دوران اوج قدرت، قلمرو سلوکیان از سواحل مدیترانه تا مرزهای هند امتداد داشت و شامل:

• ایران
• عراق
• سوریه
• لبنان
• بخش‌هایی از ترکیه
• افغانستان
• ترکمنستان
• پاکستان امروزی

می‌شد.

به دلیل وسعت زیاد، اداره این سرزمین‌ها بسیار دشوار بود و شورش‌های محلی بارها قدرت حکومت را تضعیف کرد.