آموزش آموزش زبان بلوچی | یسنا نهتانی مدیرکل سایت فرهنگی و هنری بوکینو

[YAS]

بسم رب
آموزش زبان: بلوچی ( سرحدی )

نوع تدریس: متن

مدرس: یسنا نهتانی مدیریت کل سایت فرهنگی و هنری بوکینو
برای رفع اشکال به تاپیک زیر مراجعه بفرمایید:
…​

 

[YAS]

#زبان_بلوچی

مهمترین ومتداول ترین گویش جنوب شرقی ایران، ( وقسمتی ازپاکستان وقسمت هایی ازافغانستان) گویش بلوچی است که آن را ازجهت هیأت قدیمی بودن بسیاری از لغات وواژه هایش باید از لهجه های مهم ایرانی شمرد.
بسیاری ازمحققان ، زبان بلوچی را يكى از لهجه‏ هاى قديم زبان فارسى ( یکی از زبان‌های شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی ) دانسته ‏اند. گویش بلوچی با زبان و تلفظ پهلوی اشکانی و پهلوی اوایل ساسانی نزدیک است. زیرا که به دلیل عدم آمیختگی با دیگر گویشها، صورت اصلی کلمات و لغات اصیل را نگه داشته است . به طورمثال : در گویش بلوچی واژه ( روچ ) که در فارسی امروز "روز" تلفظ می شود نسبت به « رئوچه» در متون باستان فقط اندکی تغییر یافته است و نیز در گویش بلوچی واژه "بندک" به معنی "الزامی" با واژه "بندکه" به معنی "بنده" و "نوک" در پارسی باستان مشابه است. " اصطلاحی متداول که در ایران باستان برای بندگان به کار می رفته است. همچنین در گویش بلوچی واژه " کپته" به معنی "افتاده" در پارسی میانه به صورت گویش بلوچی تا چه حد در مقابل تغییرات صوتی مقاومت کرده است. بنابه گفته ی برخی «البرز» ازواژه ی بلوچی «برز» به معنای بلند گرفته شده که زمانی بلوچ های دردامنه های البرز زندگی می کردند وبه آن «برز» یعنی کوه بلند می گفتند. اعداد وشمارش بلوچی ویکنواختی بسیاری ازنام اشیاء وواژگان، دلالت براین دارند که زبان بلوچى يكى از لهجه‏ هاى زبان فارسى قديم است كه از ريشه ی اوستایی و پهلوى الهام می ‏گيرد و به لحاظ تماس كمتر مردم بلوچ با مردم ساير مناطق ايران كه ناشى از دورى منطقه بوده است، به خوبى حفظ شده و اصالت خود را از دست نداده است و در بسيارى موارد، به ویژه از نظركاربرد و حروف در كلمات و اصوات در لغات، خلوص و قدمت خاص خود را دارد.

 

[YAS]

خب برای شروع کلمات رو میزارم

#اعضای_خانواده
#زبان_بلوچی

پِس: پدر
ماسی: مادر، بیشتر برای صدا کردن مادر استفاده میشه!
بَلُّک: مادر بزرگ
پیرُک: پدربزرگ
گُ وار: خواهر
بِراس: برادر
ناکُ: عمو/دایی
خالو: دایی
زاگ: بچه
ناکُ زاگ: بچه‌ی عمو/بچه‌ی دایی
تورو ( و صدای او میده ): خاله/عمه
نی ( هیچ ِ ُ َ نداره ) : بیشتر این کلمه رو کنار چیزی که روش مالکیت دارند میزارن. برای مثال: نی بِراس ( معنیش میشه برادرم) در واقع کلمه ی نی توی زبان فارسی میم مالکیت هست!
تی: دوباره معنیش مثل کلمه‌ی ( نی ) میشه اما این کلمه برای بقیه به کار میره برای مثال: تی بِراس: برادر تو
تی پِس: پدر تو/ پدرت
تی ماس: مادرت/مادر تو
تی بَلّوک: مادربزرگ تو/مادربزرگت
تی پیرُک: پدربزرگ تو/پدربزرگت
تی گُوار: خواهر تو/ خواهرت
تی بِراس: برادر تو/ برادرت
تی ناکُ: عموت/ داییت
تی خالو: دایی تو/ داییت
تی زاگ: بچه‌ی تو
تی ناکُ زاگ: بچه‌ی عموت/بچه‌ی داییت
تی تورو: خاله‌ی تو_عمه‌ی تو/خاله‌ات_عمه‌ات
نی پِس: پدرم
نی ماس: مادرم
نی بَلّوک: مادربزرگم
نی پیرُک: پدربزرگم
نی گُوار: خواهرم
نی بِراس: برادرم
نی ناکُ: عموم/داییم
نی خالو: داییم
نی زاگ: بچه‌ی من
نی ناکُ زاگ: بچه‌ی داییم/ بچه‌ی عموم
نی تورو: خاله‌ام/عمه‌ام

 

[YAS]

#اشیا_خونه
#زبان_بلوچی

گِس: خونه
بالِشت: بالش
اُوتاخ: اتاق
مَجمَ‍‍‍ : سینی
آدِنک: آینه
پُچ: لباس
ت+او: بزرگ
گُوَند: کوچیک
پَرزُنَگ: سفره
کاسَگ: کاسه
تاس: کاسه فلزی
دیوال: دیوار
پَرش: فرش
دَشویی: دستشویی
اَمام: حمام
شیلینگ: شلنگ
پَردَگ: پرده
پُمَگ: پمبه
واب( دقت کنید، ( و ) در این کلمه مثل حرف و عربی هست که با صوت خونده میشه.): خواب
آک: خاک
چارقَد: روسری
چادِر: چادر
شِر: شیر اب/ شیر جنگل
سوچِن: سوزن
نالین: تشک
دَسَگ: نخ
ش+اود: بشور
گُوات: باد

 

[YAS]

یک قانون خوانداری: توی زبان بلوچی از و استفاده نمیشه و بیشتر ( او ) به کار میاد مثل پوز که توی قسمت پایین معنیش ذکر شده.

#اعضای_بدن
#زبان_بلوچی

دَپ: دهن
پوز: بینی
چَم: چشم
لونت( با توجه به قانون بالا خونده بشه): لـ*ـب
دِم: صورت
گَردِنَک: گردن
نااون( با توجه به قانون بالا خونده بشه) : ناخن
آپخانَـ: مثانه
جَگَر: کبد
دَنتان: دندان
زوان( با توجه به قانون بالا خونده بشه): زبان
لینگ: پا
مود( با توجه به قانون بالا): مو
روتینک: روده
کِلِنچ: انگشت
چونگوت: آرنج
پُپ: شش
بَروت: سیبیل
دِل: قلب
گوشت( تلفظ با توجه به قانون بالا): گوشت
مَیدَ: معده
زَنوک: چانه
حَد: استخوان
حون: خون

 

[YAS]

#حیوانات
#زبان_بلوچی

جاناوَر: حیوان
گوک: گاو
گُرک: گرگ
کوروس( با توجه به قانون تعیین شده در خواندن): خروس
پِشِّک:گربه
عَر: خر
پَس: گوسفند
دَجُک: خارپشت
اُشتُر: شتر
شِنِک: بزغاله
مُشک: موش
اَپس: اسب
اَرج: کرگدن
پیل: فیل
شَگال: شغال
شادی: میمون
هپتار: کفتار
رِشک: شپش
پَشَّگ: پشه
مَسِسک: مگس
کُچَک: سگ
مَمّ: خرس سیاه
مَزار: ببر
شِر: سلطان جنگش/شیر
تازی: سگ شکاری
هوک: خوک/گراز
سیکُن: خارپشت
آسک: آهو
کَرگوشک: خرگوش
پَس آپوس: گوسفند حامله
کُرَک: کرّه

 

[YAS]

از سلام و احوال پرسی شروع میکنیم!

+ سَلام چونِی زَبرِی؟
معنی: سلام چطوری خوبی؟

- سَلام خداروشکر تَ چونِی؟
معنی: سلام خداروشکر تو چطوری؟

+ الحمدل... چِه خَبَر دارِت؟ زاگ زَبرَنت؟
معنی: الحمدل... چه خبر؟ بچه‌ها خوبن؟

- شکر سَلام دارَنت!
معنی: خداروشکر سلام دارن خدمتتون.

خب این یه قسمت کوتاه از سلام احوال پرسی بود...
بریم برای اشنایی:

+ سَلام زَبری؟
معنی: سلام خوبی؟

- سلام، زَبرون تَ زَبرِی؟
معنی: سلا خوبم تو خوبی؟

+ خداروشکر، تَ کیی؟ دُرُست نَکُرتون؟
معنی: خداروشکر، تو کی هستی، نشناختم!

- من ... اَستون پِلانیِی زاگ؟
معنی: من ... هستم، بچه‌ی فلانی.

+ تَوی؟ بخشش بیت دُرُست نکُرتون، زَبری؟
معنی: تویی؟ شرمنده نشناختم، خوبی؟

 

[YAS]

ترا چونِنت؟
معنی: چته تو؟
بــوست گُمبِی:
معنی: پاشو گمشو
اوره نی اعصاب بِعَم رِتَ
معنی: هوی اعصابم بهم ریخته
تَ نا سِی کَن
معنی: تو منو ببین
نا وابَ کِیت
معنی: خوابم میاد
تِرا چونت سالِنت؟
معنی:چند سالته؟
مَن تَرا لوتین
معنی: من دوست دارم
مَن کربان پَتی چَمان
معنی: من قربون چشمات بشم
نی جَگَر سوت
معنی: جیگرم سوخت
یِلَ کَن نا
معنی: ولم کن
وَشنود
معنی: خوشنود
اِشِرا زور
معنی: اینو بردار

یادآوری: در زبان بلوچی هیچ‌گاه «و» مثل کلمه «وارد» تلفظ نمیشه و همیشه «او» تلفظ میشه مثل «سوت».

 

[YAS]

اُوره بـ*ـو*ست شِدا
معنی: هوی پاشو از اینجا
اُستاتون تَرا کوتین
معنی: پاشدم میزنمتا
دی( بدون هیچ َ ُ ِ ّ) آیِرا
معنی: بزن اونو
تَ‍‍ تی دِل لَت لوتِی نِ‍
معنی: تو دلت کتک میخواد نه؟
بَرَه اَمانگو شَ نی چَمانی دِما
معنی: برو اونور از جلو چشمام
ترا مگه گیر مَیارین مَن زانین گو تَ چون کَنین
معنی: تورو گیر بیارم میدونم باهات چیکار کنم
پُر بِتی سَرا بیت
معنی: خاک تو سرت
مَن لوتین بَرَئین گِسا
معنی: من میخوام برم خونه
مَن لوتین بَرَئین دَنّا
معنی: من میخوام برم بیرون
نی سَرَگ درد کَنت
معنی: سرم درد میکنه

میدونم بعضی از جملاتم یکم خشن بود ولی چه کنم لازمتون میشه😂