🔍علم و دانش تاریخچه زبان های ایرانی؛ از پارسی باستان تا فارسی امروز | انجمن فرهنگی هنری بوکینو

[M O B I N A]

این خط که بیشتر برای نگارش زبان سومری در جنوب بین‌النهرین اختراع شده بود، انواع مختلفی دارد که کار نگارش را در زبان‌های مختلف آسان می‌کند. برخی از انواع آن شامل میخی پارسی باستان و انواع قدیمی‌تر آن شامل خط میخی آشوری، سومری، اکدی، ایلامی، بابلی و اوگاریتی است.

همه‌ی خط‌های میخی رمزگشایی‌شده از چپ به راست نوشته می‌شوند. در گذشته، این خط در همه کشورهای آسیای غربی کاربرد داشته است.

خط آرامی
این خط را آرامی‌ها با اقتباس از الفبای فنیقی کشف کرده‌اند. الفبای خط آرامی یکی از اولین سامانه‌های نوشتاری در دنیای باستان محسوب می‌شد که با قلم روان بر روی کاغذ یا پوست حیوانات نقش می‌بست. این الفبا به‌دلیل اقتباس از کل ساختارهای نوشتاری مدرن در خاورمیانه، اهمیت تاریخی خاصی دارد. ضمن اینکه منشأ ساختارهای نوشتاری آلتائیک آسیای مرکزی و شرقی نیز محسوب می‌شود.

خط‌های سریانی
خط سُریانی الفبایی دارد که برگرفته از الفبای آرامی و تدمری است و ازجمله خط‌های ابجد سامی محسوب می‌شود. الفبای این خط همچنین به الفبای فنیقی، عبری، عربی و الفبای سنتی مغولی شباهت دارد. این الفبا را به‌صورت افقی و از راست به چپ می‌نویسند و بیشتر حروف آن متصل‌اند. هرچند حروف منفصل نیز در ساختار آن وجود دارد. نکته‌ی جالب درباره‌ی خط سریانی آن است که همه‌ی ۲۲ حرف الفبای آن بی‌صدا هستند.

خط سطرنجیلی یکی از زیرمجموعه‌های خط سریانی و جزو بهترین، قدیمی‌ترین و شیواترین نوع خطوط سریانی محسوب می‌شود که به نام سریانی کلاسیک شهرت دارد.

 

[M O B I N A]

خط عبری
این خط که عبرانی نیز خوانده می‌شود، برای نوشتن برخی نشانه‌های علمی و ریاضی کاربرد دارد. خط عبری شامل دو دستور خط پالئو و استاندارد یا منظم است. از این میان، دستور خط استاندارد که برگرفته از خط آرامی است، امروزه استفاده می‌شود. الفبای عبری شامل ۲۲ حرف مختلف است.

خط عربی
یکی دیگر از ساختارهای نوشتاری، خط عربی است که برای نوشتن زبان عربی و سایر زبان‌های خاورمیانه و شبه‌قاره هند کاربرد دارد. پیش‌تر، از این خط برای نوشتن زبان ترکی عثمانی نیز استفاده می‌کردند.

خط بِراهمی
این خط یکی از قدیمی‌ترین خط‌هایی است که از اواسط هزاره‌ی اول پیش از میلاد مسیح در هند باستان، آسیای جنوبی و آسیای مرکزی کاربرد داشته است. خط براهمی یا برهمایی ازجمله خط‌های آبوگیدا محسوب می‌شود که ساختاری از علامت‌های تفکیک‌کننده جهت ارتباط حروف صامت و مصوت دارد. درخور توجه است که آبوگیلدا نوعی شیوه نوشتاری چندبخشی است که توالی صامت و مصوت آن را به‌صورت واحد می‌نویسند.

 

[M O B I N A]

خط یونانی
از سده‌ی نهم پیش از میلاد مسیح، برای نوشتن زبان یونانی خطی پدید آمد که خط یونانی نام گرفت. الفبای این خط ۲۴ حرف دارد و یکی از کامل‌ترین و کهن‌ترین الفبایی است که تا به امروز استفاده می‌شود. در گذشته، یونانیان برای نمایش اعداد نیز از این الفبا استفاده می‌کردند و بعدها استفاده از نمادهای ریاضی در بین آن‌ها متداول شد.

خط سیریلیک
این خط که به نام خط اسلاوی نیز شناخته می‌شود، در سرتاسر اوراسیا، یعنی سرزمین‌های واقع در آسیا و اروپا، ساختار نوشتار ملی مرسوم در کشورهای مختلف اسلاو، ترکی، مغولی و فارسی‌زبان در جنوب شرق و شرق اروپا، قفقاز، آسیای میانه، شمال و شرق آسیاست. این خط مشتق‌شده از خط یونیسیال یونانی است و به‌واسطه‌ی برخی حروف زبان کهن گلاگولیتیک، آن را تقویت کرده‌اند. الفبای خط سیریلیک از سال ۸۹۳ میلادی، به‌طور رسمی استفاده شده است.

خط لاتین
الفبای خط لاتین یا رومی یکی از پرکاربردترین الفبای دنیا محسوب می‌شود که به‌عقیده‌ی پژوهشگران، خط اقوام اتروسک، ساکنان اولیه ایتالیا، سرچشمه‌ی آن به شمار می‌رود. این خط از گونه‌های غربی الفبای یونانی مشتق شده است و در ابتدا، برای نوشتن زبان لاتین در روم باستان استفاده شده است. بعدها، در سده‌ی اول پس از میلاد، قواعد زیباشناسی ویژه‌ای را در خط لاتین به کار برده‌اند. این قواعد ابتدا در کتیبه‌ها و سپس در کتاب‌های این دوره استفاده شده است.